Allelopatia- wzajemne oddziaływanie na siebie roślin. #1

Alleopatia czyli wzajemne oddziaływanie na siebie roślin, jest znane już od starożytności, a wynikło ze zwykłej obserwacji pierwszych grządek- co przy czym lepiej, a co gorzej wzrasta.

Tabela którą państwu przedstawiam jest w całości zaczerpnięta z książki:

Polski Związek Działkowców Krajowa Rada, pod red. Doc. dr hab. Mieczysława Górnego, Biodynamiczna uprawa roślin w ogrodzie działkowym, Warszawa 1988 rok, str. 90-96

Gorąco polecam tą pozycje, bo zawiera w sobie kompendium wiedzy dla każdego, domorosłego ogrodnika. Radzi jak odpowiednio kompostować, jak budować pryzmy grządkowe, jak naturalnymi sposobami zwalczać szkodniki i w końcu w dzisiejszym temacie szerzej traktuje o alleopati. 

W następnym poście przybliżę treści rozwijające poszczególne rośliny o opis.

NIEKORZYSTNE	kierunek oddziaływania	NAZWA ROŚLINY	kierunek oddziaływania	KORZYSTNE
nicienie, mączniki	←	AKSAMITKA	→	pomidory
		AGREST	←	pomidory
		ANYŻ	↔	kolendra
		ARCYDZIĘGIEL	←	pokrzywa
ruta, majeranek	↔	BAZYLIA	→	kapustne
		BEZ CZARNY	→	kompost
pomidory, konopie, seler	↔	BÓB	→	ziemniaki
		BRATEK POLNY	→	żyto
		BROKUŁY	←	cebula, aromatyczne zioła, nasturcja, kapusta
		BRZOZA	→	kompost
paprocie	↔	BUK
fasola tyczna, gorczyca, kapusta odmiany Mustard	→	BURAKI	↔	cebula, fasola karłowa, soja, pory, kapusta, kalarepa
motyle bielinka kapustnika i motyle- szkodniki drzew	←	BYLICA BOŻE DRZEWKO	↔	marchew, kapusta
większość ziół, koper, motyle bielinka, mszyce, pchełki, ślimaki, połyśnica marchwianka	←	BYLICA PIOŁUN
groch, fasola	←	CEBULA	↔	pory, marchew
			→	pomidory truskawki
			←	koper, wczesna sałata
		CHABER (BŁAWATEK)	→	zboże
		CHRZAN	→	jabłoń, szparagi, ziemniaki
		CZĄBER	→	cebula, fasola, kapustne
groch, fasola	←	CZOSNEK	→	róże, pomidory, ziemniaki, drzewa owocowe
pszenica	←	DEREŃ
ziemniaki	↔	DYNIA	↔	fasola, kukurydza
jaskrowate, ziemniaki, trawy	→	DRZEWA OWOCOWE	←	nasturcja, rzodkiewka, szczypiorek, naparstnica, mniszek lekarski, lak wonny, łubin, fasola, kukurydza, wyka, pokrzywa, czosnek, chrzan, wrotycz
		ESPARCETA	→	ziemniaki
		ESTRAGON	→	kapustne
mieczyki, cebula, szczypiorek, czosnek, kolendra, stonka, buraki, kapustne	↔	FASOLA TYCZNA	↔	buraki, dynia, groch, kalafior, kalarepa, kukurydza, ogórki, pory, selery, cząber, mięta, ziemniaki
			←	marchew, pomidory, truskawki
buraki	←	GORCZYCA
mieczyki, szczypiorek, cebula, czosnek	→	GROCH	↔	fasola, marchew, ogórki, rzodkiewka, kukurydza, selery, truskawki, kminek, mięta, ruta, ziemniaki
		GRUSZA	←	czarny ugór
rzodkiewka	↔	HYZOP	→	kapusta, winorośl
jaskorwate, ziemniaki, orzech włoski	→	JABŁOŃ	←	chrzan, nasturcja, lak wonny
		JASNOTA BIAŁA	↔	wiele warzyw
motylowate, drzewa owocowe	↔	JASKROWATE
mak polny	→	JĘCZMIEŃ
maliny	↔	JEŻYNY
pomidory, marchew, rzodkiewka	↔	KALAFIOR	↔	nasturcja, seler,  fasola, aromatyczne zioła
			←	kapustne
fasola tyczna, pomidory, rzodkiewka, marchew	→	KALAREPA	↔	Buraki, cebula, kapusta (szczególnie włoska), ogórki, seler, fasola karłowata, aromatyczne zioła
pomidory, rzodkiewka, fasola tyczna, truskawki	↔	KAPUSTA	↔	buraki, cebula, koper, rumianek, szałwia, hyzop, sałata, ziemniaki wczesne
			←	selery, aromatyczne zioła
		KLON	→	pszenica i wiele innych roślin
bylica piołun	→	KMINEK	↔	groch, wiele warzyw
koper ogrodowy, koper włoski	←	KOLENDRA	→	anyż
		KOMOSA BIAŁA	→	ziemniaki
jaskrowate, lulek czarny	→	KONICZYNA	→	trawy
bób, wiele patogenów	←	KONOPIE	→	kapusta
koper włoski, kolendra, bylica piołun	←	KOPER OGRODOWY	↔	cebula, kapustne, sałata, ogórki, kukurydza, marchew (ale trzeba zebrać koper przed zawiązaniem nasion)
kminek, koper ogrodowy, kolendra, pomidory, fasola karłowa, kalarepa, bylica	←	KOPER WŁOSKI
		KOZŁEK LEKARSKI	→	wiele warzyw, dżdżownice
		KRAWANIK	→	zioła, trawy
		KUKURYDZA	↔	dyniowate (dynia, melon, ogórek), fasola, groch, ziemniaki, pszenica
		LAK WODNY	→	drzewa owocowe, głownie jabłoń
		LAWENDA	→	wiele roślin
stonka	←	LEN	→	marchew, ziemniaki
		LESZCZYNA	→	kompost
orzech włoski	→	LUCERNA	→	trawy
koniczyna	←	LULEK CZARNY
ziemniaki	←	ŁOBODA
		ŁUBIN	→	drzewa owocowe, winorośl
bazylia, ruta	↔	MAJERANEK	→	kapustne
pszenica ozima, jęczmień, ziemniaki	↔	MAK POLNY	↔	niektóre zboża (gdy mak rośnie w małych ilościach)
jeżyny, truskawki, ziemniaki	↔	MALINY
ziemniaki, kapustne, koper (gdy zawiąże nasiona)	↔	MARCHEW	↔	cebula, szczypiorek, groch, fasola karłowa, pory, sałata
śmietka cebulanka	←		←	szałwia, koper, pomidory, skorzonera, soja, len, rozmaryn, bylica
		MELISA	→	pszczoły
groch, fasola	←	MIECZYKI
bielinek kapustnik, mrówki, mszyce	←	MIĘTA	↔	rumianek, pokrzywa, kapusta, brokuły, fasola, groch
motylkowate, drzewa owocowe	←	MIŁEK WIOSENNY
		MNISZEK LEKARSKI	→	drzewa owocowe, wiele roślin, dżdżownice
owies, pomidory, ziemniaki	→	MORELA
		MORWA	→	winorośl
jaskrowate	↔	MOTYLKOWATE
		NAPARSTNICA	→	drzewa owocowe
mącznik	←	NASTURCJA	→	jabłoń, kalafior, rzodkiewka, brokuły, ziemniaki
		OBERŻYNA	→	stonka
		OGÓRECZNIK	→	truskawki
ziemniaki	←	OGÓRKI	↔	drzewa owocowe, fasola, groch karłowaty, kalarepa, koper, kukurydza, seler, sałata, rzodkiewka, słonecznik, wczesna kapusta
motylkowate	←	ORLIK
		OLSZA	→	kompost
lucerna, ziemniaki, pomidory, jabłoń	←	ORZECH WŁOSKI
pszenica	←	OSTROŻEŃ POLNY
		OWIES	→	marchew, morele
motylkowate, drzewa owocowe	←	PEONIE, PEŁNIK
		PIETRUSZKA	→	pomidory, róże, szparagi
		POKRZYWA	→	pomidory, mięta, ziemniaki, zioła, próchnica
perz, morele	←	POMIDORY	↔	pietruszka, szparagi, seler naciowy i wczesna kapusta
koper włoski, kapustne, rzodkiewka	→		→	agrest
ziemniaki, bób	↔		←	aksamitka, cebula, fasola karłowata, pokrzywa, czosnek
połyśnica marchwianka	←	PORY	↔	cebula, fasola karowa, morele, Salata, seler, buraki, marchew
dereń, wiśnia, sosna, tulipan, mak, klon, ostrożeń polny	→	PSZENICA	↔	kukurydza
			←	rumianek
rzepa	←	RDEST
bielinek kapustnik, połyśnica marchwianka	←	ROZMARYN	→	marchew, kapustne
		RÓŻE	←	czosnek, pietruszka
		RUMIANEK	→	kapustne, cebula, mięta, pszenica
bazylia, majeranek	↔	RUTA
rdest, kapusta odmiany, Mustard	→	RZEPA	↔	groch
pomidory, kapustne, hyzop	→	RZODKIEWKA	↔	ogórki, warzywa korzeniowe i strączkowe
			←	sałata, nasturcja
			→	drzewa owocowe
		SAŁATA	↔	kapustne (głownie czerwona kapusta, brukselka, brokuły), koper, ogórki, pory, cebula, marchew
			→	rzodkiewka, truskawki
bób, bielinek kapustnik	←	SELER	↔	kapustne (szczególnie kalafior), pomidory, pory, ogórki fasola karłowa, groch
połyśnica marchwianka	←	SKORZONERA	→	marchew
ziemniaki	↔	SŁONECZNIK	↔	ogórki
		SOJA	→	buraki, marchew
pszenica	←	SOSNA
bylica piołun	→	SZAŁWIA	→	kapustne, marchew i inne warzywa
bielinek kapustnik, połyśnica marchwianka	←
groch, fasola, mączniak agrestu, parch jabłoni	←	SZCZYPIOREK	→	marchew, drzewa owocowe
		SZPARAGI	↔	chrzan, pietruszka, szparagi
		SZPINAK	↔	truskawki
drzewa owocowe	←	TRAWY	←	koniczyna, krwawnik, lucerna
kapusta, maliny, jeżyny	↔	TRUSKAWKI	↔	fasola, groch, sałata, szpinak, cebula
			←	ogórecznik, tymianek, ściółka sosnowa i świerkowa
		WIĄZ	→	winorośl
		WINOROŚL	←	hyzop, łubin, morwa, wiąz
pszenica, ziemniaki	↔	WIŚNIA
muchy, motyle, mrówki	←	WROTYCZ POSPOLITY	→	drzewa owocowe, kompost
		WYKA	→	żyto, drzewa owocowe
marchew, słonecznik, ogórki, dynia, mak, wiśnie, maliny, pomidory	↔	ZIEMNIAKI	↔  ←	kapusta, fasola, bób, kukurydza
chwasty, mordele, jabłoń	→			nasturcja, esparceta, chrzan, czosnek, groch, len, pokrzywa, konopie
komosa, łoboda, orzech włoski,	←
mak	→	ŻYTO	←	wyka, bratek polny

Objaśnienia do tabeli: wzajemne oddziaływanie roślin.

1.Ocena oddziaływania (korzystne lub niekorzystne), nie jest oceną z punktu widzenia człowieka lecz rośliny lub organizmu zwierzęcego.

2. Strzałki przy nazwie rośliny wskazują na kierunek wzajemnego oddziaływania.

3.Strzałki obustronne oznaczają, że oddziaływanie jest wzajemnie korzystne (po prawej stronie tabeli), lub wzajemnie niekorzystne (po lewej stronie tabeli.

4.Sposób i cel oddziaływania poszczególnych gatunków są w tekście części pt. „Sąsiedztwo roślin”.

5. Przykład.

Niekorzystne A

←

Nazwa rośliny B

→

Korzystne C

Poślina B działa korzystnie na roślię C oraz niekorzystnie na roślinę A, natomiast ani roślina A, ani roślina C nie mają znaczenia dla rośliny B.

W przypadku cebuli:

a)      CEBULA działa

- niekorzystnie na groch i fasolę

-korzystnie na pomidory, truskawki i brokuły

b)      CEBULA oraz pory i marchew działają na siebie obustronnie korzystnie

c)       Na CEBULĘ działa korzystnie koper, wczesna sałata, cząber, rumianek i buraki

d)      Sama natomiast CEBULA nie ma na nie (tj. koper, sałata, cząber, rumianek, buraki) znaczącego wpływu

Wernekinck Edam.

 Wyłapana na Klubie Prządki okazja z olx została przeze mnie szybko przejęta i jej finał od dwóch tygodni służy mi w pracy.

 Kołowrotek typu holenderskiego Wernekinck Edam, posiada dodatkowo zdejmowane motwidło w nadstawce (które wydaje się dokupione osobno, bo jest tylko bejcowane, kołowrotek natomiast w całości jest pokryty ciemnym lakierem). W komplecie brakuje 2 szpul na leniwej kaśce i toczonej zatyczki, która ładnie wieńczyła by słupek po zdjęciu motowidła.

Przykład znaleziony na pintereście: https://pl.pinterest.com/pin/398920479472638167/

Więcej przykładów tego typu holenderskiego kołowrotka znajdziecie pod hasłem "schippertje".

Mój Schippertje:

 Wernekinck jest produktem fabrycznym, nie ma żadnych śladów napraw, czy sztukowań (prawie... o tym na końcu). Zakupiony został z drugiej ręki jako używany i rzeczywiście posiada ślady użytkowania na wrzecionie- w postaci wyżłobień od przędzionych nici na wylocie i jego haczykach.

 O kołowrotkach używanych można by napisać osobny artykuł (bo tak na prawdę bardzo ich nie lubię- o i tym właśnie szerzej postanowiłam napisać w innym czasie), tu jednak nie o nich stricte mowa i przemilczymy ten wątek.

 Ten należał do palaczy papierosów. Skąd o tym wiem? Zdarzyło mi się dwa razy wprowadzić do mieszkania po palaczach- tej żółtej smoły na meblach, żyrandolach i karniszach, kratkach wentylacyjnych, drzwiach i nawet klamkach, nie da się pomylić z niczym. Doczyszczenie kołowrotka by się nie lepił do rąk i nie wydzielał tego charakterystycznego zapachu nie było łatwe, bo sprzętu drewnianego nie można o tak wsadzić pod prysznic i namiętnie polewając go wodą urządzić mu szorowania mleczkiem (post o konserwacji kołowrotków też wymaga osobnego opracowania). 

 W końcu jednak jest- czysty i co najważniejsze sprawny!

 Cechą charakterystyczną dla Wernekinck Edam jest system hamulcowy- a co to? Jest to system pozwalający na wolniejsze obracanie się (w tym wypadku) wrzeciona, w stosunku do szpulki na którą zakładany jest napęd (w tym wypadku fabryczna, elastyczna, plastikowa linka-uwielbiam to rozwiązanie!). Pozwala to na równoczesne skręcanie włosia w nić i nakręcanie tej nici na szpulkę. Gdyby wrzeciono obracało się w takim samym tempie co szpulka, dochodziło by jedynie do skrętu włosia w przędzę, ale nie jej nawlekaniu na szpulkę- niewyregulowanie hamulca często prowadzi w pracy do tzw. "przekrętów", zbytniego zbicia tworzonej nici, efektu całkowicie niepożądanego.

 Wernekinck za taki hamulec ma pasek skórki, którego napięcie regulowane jest za pomocą śruby umocowanej pionowo do słupka na którym opiera się wrzeciono. W zależności jak mocno chcemy skręcić nić i z jaką prędkością wciągać ją na szpulkę, za pomocą tulejki regulujemy siłę zacisku paska skórki na wlocie wrzeciona.

 Ogromnym minusem tego kołowrotka jest to, że drewno trze o drewno- bo drewniany wlot wrzeciona opiera się na drewnianym słupku. Temperatura jest wyczuwalna i czasem lepiej zrobić sobie krótką przerwę do ostygnięcia.

 Zaskoczył mnie również system mocowania haczyków na skrzydełkach wrzeciona. Są one bardzo szeroko rozstawione i wszystkie po tej samej stronie. Nie jest to oczywiście żaden problem bo nici przeplata się zygzakiem po każdej zmianie pozycji, muszę jednak przyznać, że to pierwszy kołowrotek w moich rękach z takim rozwiązaniem.

 Niestety... Kołowrotek ma lekko zwichrowane koło- chodzi ono nierówno, nie w idealnym pionie. Można na nim pracować, ale przekłada się to na jakość tej pracy. Nierówna praca koła, przekłada się bezpośrednio na napęd, który kręci szpulką. Regularnie koło zwalnia i przyspiesza sprawiając, że nić jest szarpana, wyrywana z podających czesankę palców. Odbija się to na napięciu podawanej nici, która w tak podawana na szpulkę "skacze" i spada z haczyków.

 Nie brzmi to dobrze i tak samo niedobrze wygląda w pracy- nie jest to jednak nic, na co nie znalazło by się rozwiązania w postaci napraw czy wyuczenia się metod pracy na takim kapryśniku.

 Nierówne działanie koła można zaobserwować dopiero na filmie, kiedy kołowrotek stoi bokiem. Film opisujący Wernekincka i pokazujący jego pracę wrzucam u siebie na funpage, na facebooku:

sztuki - FILMY

Istnieje jeszcze podejrzenie, że sama szpulka na zbyt długim pałąku podczas pracy przesuwa się w poziomie i to powoduje rwanie. Być może wystarczy założyć jakiś lekki ogranicznik, co wyeliminuje problem- jego działanie w dalszym ciągu jest u mnie w fazie testów.

 Sznurek, który trzyma pałąk napędu z pedałkiem jest założony przeze mnie. Ogromny supełek trzyma od spodu, by podczas pracy nie wyleciał z dziurki, a pałąk nie wystrzelił w powietrze (co już miało miejsce, ale z innym mocowaniem).

 Nasuwa się podejrzenie, że ten mały luz między pałąkiem, a pedałkiem może powodować zrywanie i nierówną pracę koła- bo miało by to sens. Niestety nie. Było już na ciasno, było z innym mocowaniem, bardziej sztywnym- koło chodziło tak samo nierówno.

 Ciekawostką w tym niechlujnym założeniu przeze mnie sznurka do wędlin w tym miejscu jest to, że kołowrotek przyszedł do mnie w tym miejscu przewiercony śrubą.

 Niestety zachwycona w pierwszej fazie po otrzymaniu kołowrotka nie zauważyłam tego i od razu przystąpiłam do najważniejszych testów, czyli jak nić wchodzi na szpulkę. Sztywna śruba pękła, a ja musiałam podcinać pałąk by wydobyć jej resztki wwiercone w jego wnętrze.

 Wymieniam wszystkie te minusy, by uczulić możliwych kupujących kołowrotki z drugiej ręki na problemy jakie ja napotkałam. Chwalę się jednak tym holendrem bo jest to kołowrotek, który budzi we mnie myśli typu "tak, chyba cię sobie zostawię", bo większość używanych kołowrotków po zapoznaniu się z ich technologią pracy sprzedaje, bądź oddaje do pracy innym prządkom. 

Edam na prawdę się mi spodobał. Uwielbiam jego wielką szpulę, to że siedzi się do niego przodem, jego toczenia. Brakujące elementy można bardzo łatwo dokupić u osób, które już profesjonalnie świadczą takie usługi (np. Alpaka Farm Polska ).

Jestem przekonana, że płynne działanie mojego Wernekincka Edama jest też kwestią wypracowania sposobu postępowania z nim.

Zresztą, duble kręci mi fantastyczne. Dwie szpulki Kromskiego wchodzą na jedną Edama.

I to jest to! Waga takiego motka w ręce daje ogromną satysfakcję z pracy.

Jeśli ktoś z Was czytających posiada banalne rozwiązanie problemu nierównej pracy mojego nowego kołowrotka, bardzo proszę o wiadomość. Z doświadczenia w tym rzemiośle wiem, że często fiksujemy się na jakimś zagadnieniu, kompletnie tracąc z oczu najprostsze rozwiązania.

Kończąc, po prostu polecam Wernekinck'i ;-)